System Eurodac to zmodernizowany unijny system informacyjny służący identyfikacji osób ubiegających się o ochronę międzynarodową oraz migrantów objętych procedurami migracyjnymi i azylowymi. Od 12 czerwca 2026 r. stosowane jest rozporządzenie (UE) 2024/1358, które znacząco rozszerza zakres danych gromadzonych w systemie, w tym o dodatkowe dane biometryczne i wizerunki twarzy, obejmuje nowe kategorie osób oraz zmienia model nadzoru nad przetwarzaniem danych osobowych.
12 czerwca 2026 r. rozpoczęto stosowanie rozporządzenia (UE) 2024/1358 ustanawiającego modernizację systemu Eurodac. Jest to jeden z kluczowych elementów unijnego Paktu o Migracji i Azylu.
Dotychczas Eurodac służył przede wszystkim ustalaniu, które państwo członkowskie jest odpowiedzialne za rozpatrzenie wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Nowe przepisy zmieniają jednak charakter systemu. Eurodac ma stać się szerszym narzędziem wspierającym realizację unijnej polityki migracyjnej i azylowej.
Celem zmian jest przede wszystkim usprawnienie identyfikacji osób objętych procedurami migracyjnymi i azylowymi, przeciwdziałanie nieuprawnionym wtórnym przemieszczeniom pomiędzy państwami członkowskimi oraz wsparcie nowych procedur przewidzianych w Pakcie o Migracji i Azylu.
Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie zakresu danych przetwarzanych w systemie Eurodac. Oprócz danych daktyloskopijnych system będzie obejmował również dodatkowe dane biometryczne i alfanumeryczne, w tym wizerunki twarzy.
Rozszerzeniu ulegnie także zakres kategorii osób podlegających rejestracji. Z perspektywy ochrony danych osobowych szczególnie istotne jest to, że po raz pierwszy system obejmie dane biometryczne dzieci od ukończenia 6. roku życia.
Rozporządzenie przewiduje przy tym szczególne gwarancje ochrony praw dziecka podczas pobierania danych. Dla IOD i organów odpowiedzialnych za zgodność oznacza to konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na proporcjonalność, legalność i bezpieczeństwo przetwarzania danych osób małoletnich.
W określonych przypadkach w systemie mogą być również odnotowywane informacje dotyczące zagrożeń dla bezpieczeństwa oraz decyzji podejmowanych w ramach procedur migracyjnych i azylowych.
Modernizacja Eurodac wiąże się nie tylko z rozszerzeniem zakresu danych, ale również z koniecznością zapewnienia skutecznej realizacji praw osób, których dane dotyczą.
W toku prac legislacyjnych nad projektem ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w systemie Eurodac Prezes UODO zwracał uwagę na potrzebę zapewnienia skutecznych mechanizmów realizacji tych praw. Istotne było również zagwarantowanie pełnej wykonalności obowiązków wynikających z rozporządzenia Eurodac oraz odpowiednich warunków do sprawowania niezależnego nadzoru nad systemem.
Jak wynika z komunikatu UODO, część postulatów zgłoszonych przez organ nadzorczy została uwzględniona na etapie prac legislacyjnych.
Wraz z rozpoczęciem stosowania nowych przepisów zakończyła działalność Grupa ds. Koordynacji Nadzoru nad Eurodac. Przez lata stanowiła ona forum współpracy krajowych organów ochrony danych oraz Europejskiego Inspektora Ochrony Danych.
Zgodnie z nowym modelem zadania związane ze skoordynowanym nadzorem nad Eurodac będą realizowane w ramach Komitetu Skoordynowanego Nadzoru działającego przy Europejskiej Radzie Ochrony Danych.
Zmiana ta ma znaczenie organizacyjne i systemowe. Nadzór nad Eurodac zostaje wpisany w szerszy mechanizm skoordynowanego nadzoru nad wielkoskalowymi systemami informacyjnymi Unii Europejskiej.
Nowe przepisy wzmacniają rolę krajowych organów ochrony danych, w tym Prezesa UODO, w nadzorze nad funkcjonowaniem systemu Eurodac.
Do zadań organów nadzorczych należy monitorowanie zgodności z prawem przetwarzania danych osobowych przez właściwe organy krajowe. Obejmuje to zarówno przekazywanie danych do systemu Eurodac, jak i wykorzystywanie danych zgromadzonych w systemie.
Szczególne znaczenie mają nowe obowiązki związane z dostępem do danych Eurodac na potrzeby ochrony porządku publicznego i ścigania przestępstw. Każde państwo członkowskie musi zapewnić coroczną, niezależną kontrolę przetwarzania danych osobowych w tym obszarze.
Kontrola ta ma obejmować analizę próby elektronicznych wniosków kierowanych do systemu. Wyniki takich kontroli będą uwzględniane w corocznych sprawozdaniach przekazywanych Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji Europejskiej.
System będzie obejmował szerszy zakres danych biometrycznych, w tym wizerunki twarzy. Tego rodzaju dane wymagają wysokiego poziomu zabezpieczeń oraz jasnego określenia podstaw, celów i zasad przetwarzania.
Nowe przepisy przewidują przetwarzanie danych dzieci od ukończenia 6. roku życia. W praktyce oznacza to konieczność zapewnienia szczególnych gwarancji ochrony praw dziecka, zarówno na etapie pobierania danych, jak i ich dalszego wykorzystywania.
Większego znaczenia nabierają również mechanizmy kontroli dostępu do danych, dokumentowania operacji przetwarzania oraz weryfikacji zasadności zapytań kierowanych do systemu.
Wdrażanie nowych rozwiązań będzie wymagało pogodzenia celów związanych z zarządzaniem migracją, bezpieczeństwem i skutecznością procedur z koniecznością zapewnienia wysokiego poziomu ochrony danych osobowych oraz poszanowania praw podstawowych.
Źródło: UODO
Zapraszamy na webinar prowadzony w konwencji warsztatowej z wykorzystaniem praktycznych przykładów, pytań i odpowiedzi. Dedykowany jest zarówno do osób początkujących, rozpoczynających lub pełniących funkcję IOD od niedawna, jak również do osób pragnących ugruntować posiadaną wiedzę w zakresie odpowiedniego nadzoru przestrzegania zasad i przepisów z zakresu ochrony danych osobowych w organizacji.
© Portal Poradyodo.pl