Smartfony na oddziałach psychiatrycznych mogą naruszać prywatność pacjentów

Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych Mirosław Wróblewski przekazał ministrowi zdrowia petycję dotyczącą wprowadzenia systemowych zasad korzystania z telefonów komórkowych przez pacjentów przebywających na zamkniętych oddziałach psychiatrycznych.

Petycję przygotowała rodzina jednego z pacjentów. Jej autorzy zwrócili uwagę, że nieograniczony dostęp do smartfonów może stwarzać poważne zagrożenie dla prywatności osób hospitalizowanych. Chodzi przede wszystkim o możliwość rejestrowania obrazu i dźwięku, a następnie publikowania materiałów w Internecie lub transmitowania ich na żywo.

UODO nie posiada inicjatywy ustawodawczej, dlatego nie może samodzielnie przygotować i skierować projektu ustawy do parlamentu. Ze względu na wagę problemu organ zadeklarował jednak gotowość udzielenia eksperckiego wsparcia, jeżeli Ministerstwo Zdrowia rozpocznie prace legislacyjne w tym obszarze. Komunikat został opublikowany 29 lipca 2026 r. pod sygnaturą DPNT.053.5.2026.

Współczesny telefon komórkowy nie służy wyłącznie do prowadzenia rozmów. Smartfon umożliwia między innymi:

• wykonywanie zdjęć i nagrywanie filmów,
• rejestrowanie rozmów oraz innych dźwięków,
• prowadzenie transmisji na żywo,
• publikowanie materiałów w mediach społecznościowych,
• przesyłanie zdjęć i nagrań innym osobom,
• korzystanie z komunikatorów i usług internetowych.

W warunkach oddziału psychiatrycznego nagranie może ujawnić nie tylko wizerunek konkretnej osoby, lecz także sam fakt jej hospitalizacji, zachowanie, wypowiedzi, objawy choroby lub informacje o stosowanym leczeniu.

Takie materiały mogą więc zawierać dane dotyczące zdrowia, które są danymi osobowymi szczególnej kategorii i podlegają podwyższonej ochronie na gruncie RODO.

Pacjent przebywający w placówce leczniczej ma prawo do kontaktu osobistego, telefonicznego lub korespondencyjnego z innymi osobami. Prawo to nie oznacza jednak, że korzystając ze smartfona, może on bez ograniczeń rejestrować i rozpowszechniać informacje dotyczące pozostałych pacjentów.

UODO zwraca uwagę, że nagrywanie dźwięku i obrazu oraz natychmiastowa publikacja materiałów w mediach społecznościowych wykraczają poza zwykłą realizację potrzeby kontaktu z bliskimi. Nieuprawnione upublicznienie informacji o stanie zdrowia pacjenta może natomiast stanowić naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych.

Konieczne jest zatem znalezienie rozwiązania, które nie doprowadzi do całkowitego odizolowania pacjentów od rodziny, ale jednocześnie ograniczy ryzyko rejestrowania i rozpowszechniania danych innych osób.

Informacja o pobycie konkretnej osoby na zamkniętym oddziale psychiatrycznym może pośrednio lub bezpośrednio wskazywać na jej stan zdrowia. Jeszcze większe ryzyko powstaje wtedy, gdy na nagraniu widoczne lub słyszalne są:

• objawy choroby pacjenta,
• rozmowy dotyczące diagnozy albo leczenia,
• reakcje emocjonalne i zachowania związane z hospitalizacją,
• elementy dokumentacji medycznej,
• wypowiedzi lekarzy, pielęgniarek lub terapeutów,
• informacje pozwalające ustalić miejsce i przyczynę pobytu w szpitalu.

Nagrywanie dźwięku przy łóżku pacjenta może stanowić nadmiarową formę przetwarzania danych i pozostawać w sprzeczności między innymi z zasadą minimalizacji danych.

Autorzy petycji podkreślili, że pacjenci przebywający na zamkniętych oddziałach psychiatrycznych mogą mieć czasowo obniżoną zdolność oceny skutków własnego postępowania.

Osoba publikująca zdjęcie, film lub transmisję może nie być w stanie prawidłowo przewidzieć:

• jak szeroki będzie zasięg materiału,
• czy nagranie można będzie skutecznie usunąć,
• jakie skutki publikacja wywoła dla innych pacjentów,
• czy materiał zostanie skopiowany i rozpowszechniony poza pierwotnym serwisem,
• jakie konsekwencje pojawią się po zakończeniu hospitalizacji.

Raz opublikowane zdjęcie lub nagranie może zostać pobrane, skopiowane i udostępnione na kolejnych profilach. Nawet usunięcie pierwotnego wpisu nie gwarantuje więc odzyskania pełnej kontroli nad materiałem.

Komunikat UODO nie wprowadza nowego, powszechnego zakazu posiadania lub używania smartfonów na oddziałach psychiatrycznych. Nie przesądza również, że każda placówka może automatycznie odbierać pacjentom telefony.

Właśnie brak jednoznacznych, systemowych zasad jest jednym z powodów wystąpienia do ministra zdrowia. Ewentualne ograniczenia powinny mieć wyraźną podstawę prawną, być proporcjonalne i uwzględniać zarówno bezpieczeństwo oraz prywatność innych pacjentów, jak i prawo osoby hospitalizowanej do kontaktu ze światem zewnętrznym.

Nie powinno się zatem interpretować komunikatu jako zgody UODO na dowolne ograniczanie praw pacjenta przez regulamin wewnętrzny placówki.

Do czasu ewentualnej zmiany przepisów podmiot leczniczy powinien przeanalizować ryzyko związane z korzystaniem ze smartfonów na oddziale. Szczególnego znaczenia nabierają środki organizacyjne i edukacyjne.

Analiza powinna uwzględniać zarówno prawdopodobieństwo nagrania innych osób, jak i możliwe konsekwencje ujawnienia informacji o zdrowiu. Nowe technologie tworzą bowiem dodatkowe ryzyka dla danych pacjentów, a placówki medyczne powinny stosować adekwatne środki bezpieczeństwa i posiadać plan reagowania na incydenty.

Gdy zdjęcie, film lub nagranie z oddziału trafi do nieuprawnionych odbiorców, placówka powinna ustalić, czy doszło do naruszenia ochrony danych osobowych pozostających pod jej kontrolą.

Nie każdy przypadek nieuprawnionego nagrywania będzie automatycznie oznaczał naruszenie ochrony danych, za które odpowiada szpital. Każde zdarzenie wymaga indywidualnej oceny jego okoliczności, w tym ustalenia, kto przetwarzał dane i czy administrator miał możliwość zapobieżenia incydentowi lub ograniczenia jego skutków.

Jeżeli placówka stwierdzi naruszenie, powinna je udokumentować, a następnie ocenić ryzyko dla praw i wolności osób fizycznych. Od wyniku tej oceny zależy między innymi obowiązek zgłoszenia zdarzenia Prezesowi UODO oraz ewentualnego zawiadomienia pacjentów.

Problem korzystania ze smartfonów na oddziałach psychiatrycznych dotyczy kilku wartości, które muszą być chronione jednocześnie. Z jednej strony pacjent ma prawo do kontaktu z bliskimi i utrzymywania relacji ze światem zewnętrznym. Z drugiej strony pozostali pacjenci mają prawo do prywatności, ochrony wizerunku i poufności informacji o swoim zdrowiu.

Dlatego ewentualne regulacje powinny jasno określać:

• kiedy i w jakim zakresie można ograniczyć dostęp do funkcji nagrywania,
• kto może podjąć decyzję o ograniczeniu,
• jak długo może ono obowiązywać,
• jakie alternatywne formy kontaktu należy zapewnić pacjentowi,
• w jaki sposób pacjent może zakwestionować zastosowane ograniczenie,
• jak placówka powinna reagować na przypadki publikacji nagrań.

Źródło: UODO, sygn. DPNT.053.5.2026.